روز ، روز قيامت است و ملائكه پشت سر هم نازل ميشوند در آن روز ملك حقيقى تنها از آن رحمان است ، و روزى است كه بر كافران بسيار سخت است ) . چون در اين آيات مىفرمايد كه قبل از پاره شدن آسمان در قيامت اصحاب جنت منزلگاهى دارند كه بهترين منزلها است ، پس بايد زندگى داشته باشند تا محتاج به منزل باشند و انشاء اللَّه توضيح و تفصيل سخن در ذيل خود اين آيات خواهد آمد . و نيز از آياتى كه بر وجود برزخ دلالت دارد آيه : ( قالُوا : رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ ، وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ ، فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا ، فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ ؟ گفتند : پروردگارا تو ما را دو بار ميراندى و دو بار زنده كردى ، اينك به گناهان خود اعتراف مىكنيم آيا راهى براى بيرون شدن هست « 1 » ؟ . كه مىفهماند در روزى كه اين سخن ميگويند ، دو بار مرده‌اند و دو بار هم زنده شده‌اند ، و اين جز با وجود برزخ تصور ندارد ، بايد برزخى باشد تا آدمى يك بار در دنيا بميرد و يك بار در برزخ زنده شود ، و يك بار هم در برزخ بميرد و در قيامت زنده شود ، تا بشود دو بار مردن ، و دو بار زنده شدن ، و گر نه اگر زندگى منحصر در دو عالم باشد ، يكى در دنيا و يكى در آخرت ، ديگر دو بار ميراندن درست نميشود ، چون در اين صورت انسان فقط يك بار مىميرد ، در ذيل آيه : ( كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّه وَكُنْتُمْ أَمْواتاً فَأَحْياكُمْ ) « 2 » نيز پاره اى مطالب در باره برزخ گذشت بدانجا مراجعه شود . و نيز از آياتى كه در باره برزخ گفتگو دارد آيه : ( وَحاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ ، النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْها غُدُوًّا وَعَشِيًّا ، وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ : أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ ، آل فرعون را عذاب بدى فرا گرفت ، عذاب آتش كه هر صبح و شام بر آن عرضه ميشوند ، و روزى كه قيامت به پا شود ، بايشان گفته مىشود اى ملائكه آل فرعون را بدرون شديدترين عذاب در آوريد ) « 3 » مىباشد ، براى اينكه همه ميدانيم كه روز قيامت صبح و شام ندارد روزى است غير ساير روزها علاوه بر اين در اول آيه كه به نظر ما راجع به برزخ است مىفرمايد آتش بايشان عرضه مىشود و در آخرش كه باز به نظر ما راجع به قيامت است ، مىفرمايد بدرون عذاب در آوريد پس معلوم مىشود عذاب اهل دوزخ دو نوع است ، يكى دلهره از ديدن آتش و يكى داخل شدن در آن ، پس يكى عذاب برزخ است و دومى عذاب قيامت . و آياتى كه از آن اين حقيقت قرآنى استفاده مىشود و يا به آن اشاره دارد ، بسيار است ، مانند آيه : ( تَاللَّه لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ ، وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ، به خدا سوگند رسولانى بسوى امتها كه قبل از تو بودند گسيل داشتيم ، ولى شيطان اعمال

--> 1 - سوره مؤمن آيه 11 2 - سوره بقره آيه 28 3 - سوره مؤمن آيه 45 - 46